Zmiany w uldze abolicyjnej – przykłady praktyczne

Zmiany w uldze abolicyjnej – przykłady praktyczne

Na początku września informowałem o planowanej likwidacji ulgi abolicyjnej. Pod tekstem pojawiło się wiele pytań i komentarzy co świadczy o tym, że planowane zmiany dotkną wielu podatników, obawiających się, że od 2021 r. będą musieli płacić dużo wyższe podatki niż do tej pory.

Pod koniec września opublikowany został projekt ustawy zmieniającej przepisy PIT i CIT na nowy rok. Ustawa przewiduje pozostawienie ulgi abolicyjnej ale w bardzo ograniczonej wersji. W praktyce na zmianach nie stracą tylko ci podatnicy, których dochody zagraniczne nie przekraczają 8 tys. zł rocznie.

W dzisiejszym artykule postaram się pokazać na przykładach, w jaki sposób wyliczyć ulgę abolicyjną na dotychczasowych zasadach oraz po zmianach w 2021 r.

Tytułem wstępu, krótkie przypomnienie: ulga abolicyjna ma na celu wyrównywanie obciążeń podatkowych wynikających z dwóch metod unikania podwójnego opodatkowania: wyłączenia z progresją i proporcjonalnego odliczenia. Ulga dotyczy podatników, którzy mają miejsce zamieszkania w Polsce i uzyskują dochody z tych krajów, z którymi umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje stosowanie metody proporcjonalnego odliczenia (listę tych państw publikuję tutaj). Metoda ta jest bardziej niekorzystna od metody wyłączenia z progresją, stąd ulga umożliwia podatnikom uzyskującym dochody w tych krajach wyrównanie obciążeń podatkowych w stosunku do podatników stosujących metodę wyłączenia z progresją. Dzięki uldze  podatnicy, którzy ze względu, na kraj w którym uzyskiwali dochody muszą stosować metodę proporcjonalnego odliczenia mogą od podatku odliczyć kwotę, która stanowi różnicę pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu jednej i drugiej metody unikania podwójnego opodatkowania.

Niestety, rząd uznał, że to wyrównanie zasad opodatkowania wynikających z obu metod nie jest już potrzebne i postanowił bardzo ograniczyć ulgę abolicyjną.

W projekcie ustawy zmieniony został art. 27g, do którego dopisano zastrzeżenie, że odliczenie z tytułu ulgi abolicyjnej nie może jednak przekroczyć wysokości kwoty zmniejszającej podatek, o której mowa w art. 27 ust. 1a pkt 1, czyli 1360 zł.

Przykład 1

Porównajmy różnice pomiędzy obiema metodami unikania podwójnego opodatkowania.

Metoda wyłączenia z progresją

Taki sposób unikania podwójnego opodatkowania przewidują umowy zawarte z większością krajów europejskich, między innymi z: Albanią, Cyprem, Chorwacją, Czechami, Estonią, Francją, Grecją, Łotwą, Niemcami, Portugalią, Rumunią, Szwecją, Turcją i Włochami. Jest to metoda stosowana w większości umów, jest też korzystniejsza dla podatników.

Zastosowanie tej metody oznacza, że dochód zagraniczny jest zwolniony z podatku w Polsce. Jednakże dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu – osiągniętego w Polsce – stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tj. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą. Oznacza to, że do dochodu polskiego zastosuje się taką stawkę podatku jaka byłaby zastosowana gdyby dochód zagraniczny nie był zwolniony. Ponieważ w Polsce mamy progresywną stawkę podatku (stopa procentowa rośnie wraz ze wzrostem dochodu) to oznacza, że w metodzie tej dochód zagraniczny podwyższa stawkę podatku, która będzie zastosowana do dochodów polskich. Podatnik musi więc ustalić indywidualną stopę procentową, którą zastosuje do polskich dochodów.

Prześledźmy to na przykładzie liczbowym.

Przykład

Załóżmy, że podatnik w 2020 r. osiągnął dochody w Niemczech (umowa o pracę) w wysokości 20 000 euro i w Polsce (działalność wykonywana osobiście) w wysokości 50 000 zł (pomijamy ZUS i składkę zdrowotną).

1. Wyliczamy dochód do obliczenia stopy procentowej. Zakładamy, że podatnik zarabiał miesięcznie 4000 euro, pracował 5 miesięcy, czyli 150 dni. Przychód pomniejszamy o przysługujące odliczenie diet (30% diety za każdy dzień pozostawania w stosunku pracy):

● 20 000 euro – (150 dni × 49 euro) × 30% = 17 795 euro.

Waluty przeliczamy na złote wg kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wypłaty. Przyjmijmy, że po przeliczeniu na złote przychód wyniesie: 80 250 zł.

2. Od tak obliczonego przychodu (przeliczonego na złote) odejmuje się następnie przysługujące koszty uzyskania przychodów (osobie uzyskującej dochody ze stosunku pracy przysługują zryczałtowane koszty uzyskania przychodów określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W 2020 r. koszty te wynoszą 250 zł miesięcznie (jeżeli miejsce czasowego zamieszkania za granicą znajduje się w tej samej miejscowości, w której położony jest zakład pracy; jeżeli są to różne miejscowości, wtedy miesięczne koszty wynoszą 300 zł):

● 80 250 zł – (250 × 5 m-cy) = 79 000 zł.

3. Do wyliczenia stopy procentowej przyjmujemy dochód zaokrąglony do pełnych złotych.

Do dochodu podlegającego opodatkowaniu (czyli uzyskanego w Polsce) stosujemy stopę procentową, która byłaby zastosowana, gdyby dochody niemieckie nie były zwolnione z podatku.

Stopę wyliczamy następująco:

a) liczymy podatek (zgodnie ze skalą podatkową) od dochodów podlegających opodatkowaniu i zwolnionych, tj:

● 50 000 zł + 79 000 zł = 129 000 zł,

● (129 000 zł – 85 528 zł) × 32% + 14 539,76 zł = 28450,80 zł;

b) podatek dzielimy przez sumę dochodów i mnożymy razy 100%:

● 28 450,80 zł : 129 000 zł × 100 = 22,05% (zaokrąglamy do dwóch miejsc po przecinku).

Do dochodu podlegającego opodatkowaniu stosujemy wyliczoną stopę procentową:

● 50 000 zł × 22,05% = 11 025 zł.

Podatek wyniesie więc 11 025 zł.

Zauważmy, że w metodzie wyłączenia z progresją dochód zagraniczny jest wolny od podatku. Wpływa on jedynie na podwyższenie stawki podatku od dochodu niezwolnionego (czyli tego uzyskanego w Polsce). Jeżeli więc podatnik nie uzyskał żadnych dochodów w Polsce, a uzyskiwał jedynie dochody zagraniczne, do których ma zastosowanie ta metoda, to oznacza, że w Polsce nie zapłaci żadnego podatku. Nie ma też obowiązku składania zeznania rocznego.

Metoda odliczenia proporcjonalnego

Metodę tę przewidują umowy zawarte między innymi z: Belgią, Holandią, Kazachstanem, Rosją, Wielką Brytanią (pełna lista państw tutaj).

Zastosowanie tej metody oznacza, że dochód osiągnięty za granicą podlega opodatkowaniu w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód osiągnięty za granicą.

W odróżnieniu od metody wyłączenia z progresją w metodzie proporcjonalnego odliczenia dochód zagraniczny podlega również opodatkowaniu w kraju zamieszkania. Uniknięcie podwójnego opodatkowania odbywa się poprzez odliczenie podatku, który został zapłacony za granicą.

Przykład

Załóżmy, że podatnik w 2020 r. osiągnął następujące dochody: z Holandii w wysokości 20.000 euro i w Polsce w wysokości 50.000 zł (pomijamy ZUS i składkę zdrowotną). Zakładamy też, że podatek zapłacony za granicą wyniósł 1800 euro.

1. Ustalamy wysokość zagranicznego dochodu podlegającą opodatkowaniu. Zakładamy, że podatnik zarabiał miesięcznie 4000 euro, pracował 5 miesięcy, czyli 150 dni. Miesięczny podatek wyniósł 360 euro czyli łącznie 1800 euro. Przychód pomniejszamy o przysługujące odliczenie diet (30% diety za każdy dzień pozostawania w stosunku pracy):

20.000 – (150 x 42)x30% = 18.110 euro

Waluty przeliczamy na złote wg kursu z dnia wypłaty. Przyjmijmy, że po przeliczeniu na złote przychód wyniesie: 80.250 zł.

Od tak obliczonego przychodu (przeliczonego na złote) odejmuje się następnie przysługujące koszty uzyskania przychodów (osobie uzyskującej dochody ze stosunku pracy przysługują zryczałtowane koszty uzyskania przychodów określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W 2020 r. koszty te wynoszą 250 zł miesięcznie (jeżeli miejsce czasowego zamieszkania za granicą znajduje się w tej samej miejscowości, w której położony jest zakład pracy, jeżeli są to różne miejscowości wtedy miesięczne koszty wynoszą 300 zł):

80.250 – 1250 = 79.000 zł

Łączny dochód do opodatkowania (polski i holenderski) wyniesie więc: 129.000

Liczymy podatek od łącznych dochodów, tj:

50.000 + 79.000 = 129.000, (129 000 zł – 85 528 zł) × 32% + 14 539,76 zł = 28450,80 zł;

b) od podatku odliczamy podatek zapłacony za granicą. Podatek przeliczamy na złote: zakładamy, że wyniesie on 7907 zł. Odliczenie zagranicznego podatku nie może jednak przekroczyć tej części podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w Holandii. Dochód uzyskany w Holandii (79.000 zł) stanowi 66,39 % dochodu podlegającego opodatkowaniu, tak więc odliczyć możemy maksymalnie kwotę:

25.550,06 x 66,39% = 16.962,68 zł.

Ponieważ podatek zapłacony w Holandii wyniósł 7907 zł, możemy odliczyć go w całości:

28 450,80 – 7907 = 20 543,80

Podatek należny w Polsce wynosi więc (po zaokrągleniu do pełnych złotych) 20 544 zł

Zauważmy, że w tych przykładach, przy takich samych założeniach kwotowych, podatek wyliczony przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia okazał się dużo wyższy niż przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją. Związane jest to z faktem, że w metodzie proporcjonalnego odliczenia w kraju zamieszkania płaci się podatek będący różnicą pomiędzy podatkiem zapłaconym w kraju wykonywania pracy a podatkiem krajowym.

Różnice w wysokości podatku płaconego w Polsce wynikające z jednej i drugiej metody zlikwidowała, wprowadzona od 2008 r. ulga abolicyjna.

Wyliczenie kwoty „ulgi abolicyjnej”za 2020 r.

Kwota ulgi abolicyjnej jest różnicą pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia a podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją.

W naszym przykładzie podatek wyliczony przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją wyniesie:

Stopę wyliczamy następująco:

a) liczymy podatek od dochodów podlegających opodatkowaniu i zwolnionych, tj:

50.000 + 79.000 = 129.000, (129 000 zł – 85 528 zł) × 32% + 14 539,76 zł = 28450,80 zł;

b) podatek dzielimy przez sumę dochodów i mnożymy razy 100%:

● 28 450,80 zł : 129 000 zł × 100 = 22,05% (zaokrąglamy do dwóch miejsc po przecinku).

Do dochodu podlegającego opodatkowaniu stosujemy wyliczoną stopę procentową:

● 50 000 zł × 22,05% = 11 025 zł.

Różnica pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu obu metod wynosi: 20 544 – 11 025 = 9 519

Kwotę tę podatnik wykaże w załączniku PIT/O a następnie przeniesie do zeznania PIT–36.

W efekcie, dzięki uldze abolicyjnej należny podatek przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia jest taki sam jak w metodzie wyłączenia z progresją:

– podatek wyliczony przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia: 20 544 zł

– ulga abolicyjna: 9 519 zł

– należny podatek: 20 544 – 9519 = 11 025

Wyliczenie kwoty „ulgi abolicyjnej”za 2021 r.

W naszym przykładzie ulga abolicyjna wyliczona wg zasad obowiązujących w 2020 r. wyniosła 9 519 zł. Od 2021 r. kwota ulgi abolicyjnej nie będzie mogła przekroczyć 1360 zł.

Tak więc, w 2021 r. podatek wyniesie:

– podatek wyliczony przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia: 20 544 zł

– ulga abolicyjna: 1 360 zł

– należny podatek: 20 544 – 1 360 = 19 184 zł

Po likwidacji/ograniczeniu ulgi abolicyjnej należny podatek okaże się dużo wyższy niż obecnie.

Podatnicy zarabiający tylko za granicą

Ograniczenie ulgi abolicyjnej może się okazać szczególnie dotkliwe dla osób, które mają miejsce zamieszkania w Polsce a uzyskiwały w ciągu roku dochody wyłącznie za granicą.

Przykład

Pani Anna ma miejsce zamieszkania w Polsce ale uzyskuje dochody tylko w USA. W 2020 r. przebywała 200 dni w USA i jej amerykański dochód  99 134,47 USD, od których pobrano 20 870,75 USD federalnego podatku dochodowego.

Za rok 2020 r. będzie musiała złożyć zeznanie roczne w Polsce i wyliczyć podatek przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia. Jednak dzięki uldze abolicyjnej nie wystąpi podatek do zapłaty w Polsce:

Przychód: 99 134,47 USD

Odliczenie 30% diety: 200 dni x 59 USD x 30% = 3540 USD

Podstawa do opodatkowania: 99 134,47 – 3 540 = 95 594, 47 USD

Przeliczenie waluty na złote (należy zastosować średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień uzyskania przychodu – w przykładzie, dla uproszczenia przyjęliśmy stały kurs 3,8395)

Przychód w PLN:

95 594,47 x 3,8395 = 367 034,97 zł  

Koszty uzyskania przychodu (250 zł miesięcznie): 10 x 250 zł = 2 500 zł

Dochód: 364 534,97 zł

Podatek (14 539 zł 76 gr +32% nadwyżki ponad 85 528 zł): 103 822 zł

Pomniejszenie o podatek zapłacony w USA: 20 870,75 USD x 3,8395 = 80 133,24

Podatek 103 822 – 80 133,24 = 23 688,76 zł

Ulga abolicyjna: 23 688,76 zł

Podatek należny: 0 zł.

Mimo iż powyższe wyliczenia mogą się wydawać skomplikowane to dzięki uldze abolicyjnej podatnik, który zarabia tylko za granicą w Polsce nie płaci żadnego podatku.

Zmieni się to jednak od 2021 r. Jeżeli zastosujemy powyższe wyliczenia do ustalenia należnego podatku w Polsce to:

Podatek należny: 23 688,76 zł

Ulga abolicyjna: 1 360 zł

Podatek do zapłaty: 23 688,76 – 1 360 = 22 329 zł (zaokrąglamy do pełnych złotych).

Tak więc za 2020 r. Pani Anna nie zapłaci żadnego podatku w Polsce ale już za 2021 r. musiałaby zapłacić ponad 22 000 zł.

3 Comments

  • by Mettis Posted Październik 15, 2020 1:09 am

    Witam jestem rezydentem brytyjskim dzieci urodziły się w uk ale mieszkają żoną w Polsce (żona nie pracuje) Czy na przykład separacja sądowa może zmienić sposób postrzegania przez fiskus moich interesów zyciowych czy jedynym wyjściem jest ich przeprowadzka do uk?Skomplikowałoby to sytuacje bardzo bo to ja zamierzam się w ciągu 2 lat przeprowadzić do nich. Proszę o odpowiedź. Z góry dzekuje

    • by Mariusz Makowski Posted Październik 15, 2020 5:41 pm

      Obawiam się, że Pana sytuacja osobista jest dość skomplikowana i do rozstrzygnięcia potrzeba byłoby więcej informacji.

      • by Mettis Posted Październik 15, 2020 7:44 pm

        W takim razie czy mogę liczyć na prywatna poradę jak najlepiej się z Panem skontaktować?

Dodaj komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ciołka 12 lok. 421

Warszawa, mazowieckie

Telefon: +48 513 14 11 11

E-mail: makowski@doradca-podatkowy.net.pl